Liệu các ứng cử viên Đảng Cộng hòa tranh cử chức Thống đốc có tìm cách thay đổi hệ thống bầu cử của Oregon hay không? Họ cho rằng Bầu cử Oregon không minh bạch. Dưới đây là những gì họ nói.
By Carlos Fuentes | The Oregonian/OregonLive
Các ứng cử viên hàng đầu của Đảng Cộng hòa tranh cử chức Thống đốc bang Oregon đã bày tỏ lo ngại về an ninh bầu cử cũng như niềm tin của công chúng đối với hệ thống bỏ phiếu của tiểu bang; tuy nhiên, họ đã không đi xa tới mức kêu gọi thực hiện những thay đổi lớn đối với hệ thống bỏ phiếu qua thư của Oregon.
.
Người dân Oregon đã bỏ phiếu hoàn toàn qua đường bưu điện trong gần ba thập kỷ qua. Đầu năm nay, Tổng thống Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp nhằm áp đặt các hạn chế mới đối với việc bỏ phiếu qua thư và đăng ký cử tri; tuy nhiên, Oregon cùng một số tiểu bang khác do Đảng Dân chủ lãnh đạo đã đệ đơn kiện để ngăn chặn sắc lệnh này.
Những nhân vật hàng đầu thuộc Đảng Cộng hòa đang nuôi hy vọng thách thức Thống đốc Tina Kotek vào mùa thu này — bao gồm Thượng nghị sĩ Christine Drazan (Canby), Hạ nghị sĩ Ed Diehl (Scio), cựu cầu thủ Trail Blazers Chris Dudley và Ủy viên Quận Marion Danielle Bethell — đều đã đưa ra một số chỉ trích đối với hệ thống bầu cử của Oregon, song nhìn chung vẫn thừa nhận rằng hình thức bỏ phiếu qua thư vẫn được đông đảo người dân ưa chuộng.
Năm ngoái, bà Drazan đã đồng bảo trợ một dự luật nhằm chuyển đổi hệ thống bầu cử của Oregon sang hình thức bỏ phiếu trực tiếp là chủ yếu. Dự luật này đã không được thông qua tại Cơ quan Lập pháp—nơi đang nằm dưới sự kiểm soát của Đảng Dân chủ. Trong khi đó, bà Bethell cho biết mình đã ký tên ủng hộ một sáng kiến bỏ phiếu nhằm chấm dứt hình thức bỏ phiếu qua thư tại Oregon.
Dưới đây là những phát biểu của bốn ứng cử viên về hệ thống bầu cử của tiểu bang, được đưa ra trong một cuộc tranh luận diễn ra vào ngày 4 tháng 5, do tổ chức City Club of Portland và đài truyền hình KOIN phối hợp tổ chức:
Christine Drazan
“Tôi đã đề xuất một dự luật nhằm khuyến khích việc bỏ phiếu trực tiếp tại điểm bầu cử, đồng thời vẫn bảo vệ quyền tiếp cận với hình thức bỏ phiếu vắng mặt—một phương thức mà rất nhiều người dân Oregon đã trở nên quen thuộc. Một trong những lý do khiến tôi thúc đẩy dự luật này ở cấp độ đó là bởi vì, như mọi người vẫn còn nhớ, Cục Quản lý Phương tiện Cơ giới (DMV) trước đây đã đăng ký cho những cử tri thực sự không đủ điều kiện để bỏ phiếu tại tiểu bang Oregon; trên thực tế, đã có hơn 1.600 người được đăng ký tại đây dù họ không phải là cử tri hợp lệ.
“Trong kỳ họp vừa qua (năm 2025), chúng tôi đã mời tân Ngoại trưởng Tiểu bang đến làm việc trước ủy ban của chúng tôi, và tôi đã hỏi ông ấy một cách trực tiếp: ‘Trách nhiệm bảo đảm việc này—hay nói cách khác là bảo đảm tất cả những người bỏ phiếu tại Oregon đều là cử tri hợp lệ—thuộc về ai?’ Ông ấy trả lời rằng đó là trách nhiệm của chính ông. Vì vậy, tôi tiếp tục hỏi: ‘Vậy ông có quyền truy cập vào các dữ liệu và thông tin cần thiết để thực hiện nhiệm vụ đó hay không?’ Ông ấy đáp: ‘Không, tôi cho rằng vào thời điểm hiện tại, tôi chưa có được quyền truy cập đó.’ Tôi nhận thấy điều này vô cùng đáng lo ngại và đầy rẫy vấn đề—một mối bận tâm mà tất cả người dân Oregon đều nên chia sẻ. Chúng ta cần phải củng cố quy trình bầu cử của mình. Chúng ta cần bảo đảm rằng người dân tin tưởng vào sự an toàn của các cuộc bầu cử; và trên thực tế, chính các cuộc bầu cử đó cũng thực sự phải được bảo đảm an toàn.”
Ed Diehl
“Tôi muốn bắt đầu với các vấn đề về tính toàn vẹn của bầu cử mà tôi đang kêu gọi thực hiện trong cương lĩnh tranh cử của mình. Và điều số một, tôi kêu gọi áp dụng yêu cầu xuất trình giấy tờ tùy thân khi đi bầu, bằng chứng chứng minh quốc tịch Hoa Kỳ, việc rà soát và làm sạch danh sách cử tri—điều vốn đã được luật liên bang quy định—cũng như xem xét cải cách các đạo luật liên quan đến việc thu gom phiếu bầu.
Tôi cũng kêu gọi sự minh bạch tuyệt đối đối với quy trình bầu cử hiện hành; điều này đồng nghĩa với việc phổ biến kiến thức cho cử tri về cách thức hoạt động của hình thức bỏ phiếu qua thư, quy trình kiểm soát phiếu bầu, khái niệm về sự biến động trong danh sách cử tri, và cách thức xác minh chữ ký. Tôi xin diễn giải như thế này: Oregon chính là nơi đã khai sinh ra hình thức bỏ phiếu qua thư. Và nếu bạn hỏi một người dân Oregon bình thường ngày nay rằng liệu họ có muốn bãi bỏ hình thức bỏ phiếu qua thư hay không, họ chắc chắn sẽ trả lời là ‘không’, bởi họ đã quá quen thuộc với nó rồi. Vì vậy, tôi không hề kêu gọi bãi bỏ hình thức bỏ phiếu qua thư. Thay vào đó, tôi kêu gọi củng cố sức mạnh và tính toàn vẹn—bổ sung các biện pháp tăng cường cho quy trình bầu cử của chúng ta—đồng thời gia tăng mức độ minh bạch cho quy trình này.”
Chris Dudley
“Tôi cũng ủng hộ những gì người dân mong muốn; tuy nhiên, tôi cũng mong muốn mọi người có được niềm tin, sự tín nhiệm và lòng tin vào hệ thống bỏ phiếu hiện hành. Bất cứ ai—dù là Đảng viên Cộng hòa, Đảng viên Dân chủ hay cử tri độc lập—đều nên mong muốn rằng mỗi người hiện diện hợp pháp tại đây sẽ có một phiếu bầu duy nhất. Thế nhưng hiện nay, niềm tin đó đang bị xói mòn; chúng ta cần phải khôi phục lại sự minh bạch và chính trực ấy. Đây là một vấn đề đang hiện hữu trên khắp tiểu bang của chúng ta; trong suốt quá trình đi khắp nơi trong bang, tôi đã nghe rất nhiều người bày tỏ điều này, và tôi thực sự cảm thấy day dứt khi chứng kiến quá nhiều người đang đánh mất niềm tin vào hệ thống bầu cử của chúng ta.”
“Với tư cách là thống đốc, tôi sẽ làm mọi thứ để khôi phục lại sự liêm chính đó hoặc để người dân tin tưởng vào hệ thống. Chúng ta phải tập trung vào điều đó. Chúng ta phải làm sạch danh sách cử tri. Không nên cần đến sự can thiệp của Judicial Watch để loại bỏ 800.000 tên khỏi phiếu bầu của chúng ta. (Theo các quan chức tiểu bang, 800.000 người này được phân loại là cử tri không hoạt động và không được gửi phiếu bầu.) Cho dù họ có đi bỏ phiếu hay không, điều đó không quan trọng. Họ không nên có tên trong danh sách. Chúng ta cần phải theo sát vấn đề này. Chúng ta phải khôi phục lại niềm tin của người dân, và tôi sẽ làm bất cứ điều gì cần thiết để khôi phục lại niềm tin đó cho người dân Oregon. Chúng ta xứng đáng với điều đó, và chúng ta cần điều đó.”
Danielle Bethell
“Nhìn chung, tôi ủng hộ những gì người dân mong muốn. Tôi đã ký vào đơn kiến nghị bãi bỏ hình thức bỏ phiếu qua thư, xuất phát từ những lo ngại về sự thiếu an toàn mà người dân trên khắp tiểu bang Oregon đang cảm thấy. Quả thực, trong suốt một năm qua, tôi đã đi khắp tiểu bang Oregon để thực hiện chiến dịch tranh cử này, và tôi đã lắng nghe được những ý kiến trái chiều từ mọi tầng lớp cử tri—từ Đảng Cộng hòa, Đảng Dân chủ cho đến những cử tri không thuộc đảng phái nào—về cảm nhận của họ đối với vấn đề này.”
Chúng ta không nên để một hệ thống—vốn lẽ ra phải là một trong những hệ thống thiêng liêng nhất đối với các quyền hiến định của chúng ta tại đất nước này—lại bị đặt dấu hỏi bởi chính những người đang đi bỏ phiếu; sự nghi ngờ này xuất phát từ nỗi bất an về việc liệu lá phiếu của họ có thực sự được gửi về hay không, đặc biệt là thông qua hình thức "thu gom phiếu bầu"—một hành vi mà theo tôi lẽ ra phải bị coi là bất hợp pháp. Chúng ta không cấp ngân sách cho công tác bầu cử. Thực tế là, việc tổ chức bầu cử lại trở thành một nhiệm vụ bắt buộc nhưng không được cấp kinh phí đối với hầu hết—nếu không muốn nói là tất cả—các quận hạt tại Oregon; nguyên nhân là do Cơ quan Lập pháp đã không phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Ngoại trưởng Tiểu bang để cấp ngân sách một cách thỏa đáng cho công tác này. Ngoài ra, tôi cho rằng hệ thống đăng ký cử tri tự động qua cơ quan cấp giấy phép lái xe (Motor Voter) không nên tồn tại. Đây là một trong những hệ thống gặp nhiều thách thức nhất và thiếu tính bảo mật nhất mà chúng ta đang áp dụng tại Oregon. Tôi sẽ luôn ủng hộ những gì người dân mong muốn. Cá nhân tôi tin rằng chúng ta nên tổ chức bầu cử theo hình thức bỏ phiếu trực tiếp; tuy nhiên, tôi cũng thấu hiểu lý do vì sao chúng ta lại áp dụng hình thức bỏ phiếu qua thư.
Nguồn: Would Republican candidates for governor try to change Oregon’s voting system? Here’s what they say
______________________________________________________
