Các nhà nghiên cứu tại OHSU tìm thấy "chén thánh" cho vắc-xin sốt rét đa năng.
PORTLAND, Oregon (KOIN) – Các nhà nghiên cứu tại Đại học Khoa học & Sức khỏe Oregon (OHSU) đã tìm ra chìa khóa để phát triển vắc-xin phòng ngừa một trong những căn bệnh lâu đời và nguy hiểm nhất của nhân loại.
.
.
Các nhà nghiên cứu từ OHSU và nhiều nơi trên thế giới đã phát hiện ra những "mảnh đặc trưng" của ký sinh trùng gây bệnh sốt rét – những yếu tố có thể trở thành vắc-xin. Theo giải thích của OHSU, loại vắc-xin này sẽ được phát triển dựa trên cơ chế của tế bào T, một loại tế bào bạch cầu.
"Vắc-xin sốt rét dựa trên tế bào T từ lâu đã được coi là 'chén thánh' (holy grail), mục tiêu tối thượng trong lĩnh vực nghiên cứu này," Tiến sĩ Brandon Wilder, đồng tác giả cao cấp, nhà miễn dịch học kiêm phó giáo sư tại Viện Liệu pháp Gen và Vắc-xin thuộc OHSU, cho biết.
Theo OHSU, tế bào T đóng vai trò trung tâm trong hệ thống miễn dịch của cơ thể và tấn công các tế bào bị nhiễm virus, vi khuẩn hoặc – trong trường hợp bệnh sốt rét – là ký sinh trùng.
Wilder cùng nhóm nghiên cứu tại OHSU phát hiện ra rằng các đoạn protein của ký sinh trùng sốt rét được nhận diện trong giai đoạn nhiễm bệnh tại gan – vốn là "một nút thắt quan trọng và điểm yếu chung của tất cả các loài ký sinh trùng sốt rét".
Trong quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học tại Brazil đã thu thập và phân tích mẫu máu từ những người nhiễm bệnh ở Nam Mỹ.
Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng những mảnh ký sinh trùng được các tế bào nhiễm bệnh trình diện cho hệ miễn dịch cũng có mặt ở các ký sinh trùng từ châu Phi. Quá trình trình diện này dường như được thực hiện thông qua một thành phần miễn dịch có tên là HLA-E – yếu tố gần như giống hệt nhau ở tất cả mọi người.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu giải thích rằng, để những phát hiện này có thể trở thành cơ sở cho một loại vắc-xin phổ quát, các mảnh ký sinh trùng đó cần phải được hệ miễn dịch nhận diện được tại cả gan và máu.
“Đóng góp của chúng tôi là tạo cầu nối giữa các quan sát trên cơ thể người và một lộ trình khả thi để phát triển vắc-xin,” Wilder cho biết.
OHSU cho biết các bác sĩ phẫu thuật thú y tại Trung tâm Nghiên cứu Linh trưởng Quốc gia Oregon đã phát triển một kỹ thuật sinh thiết xâm lấn tối thiểu dành cho các loài linh trưởng không phải người; kỹ thuật này đã giúp OHSU xác định rằng hệ miễn dịch nhận diện được các mảnh vụn ký sinh trùng trong gan – cơ quan mà ký sinh trùng đã khu trú ngay từ giai đoạn đầu.
Hiện nay, các nhà nghiên cứu đang thử nghiệm những ứng viên vắc-xin đầu tiên dành cho người dựa trên các phát hiện này.
OHSU cho biết vắc-xin của họ khác biệt so với các loại vắc-xin sốt rét dựa trên kháng thể hiện hành vốn đòi hỏi phải tiêm nhắc lại hàng năm. Ngược lại, các nhà nghiên cứu khẳng định rằng vắc-xin dựa trên tế bào T của OHSU có thể duy trì tác dụng trong cơ thể suốt nhiều năm hoặc thậm chí nhiều thập kỷ.
“Nghiên cứu này cung cấp một lộ trình để tạo ra vắc-xin sốt rét dựa trên tế bào T, có khả năng chống lại sự đa dạng to lớn của các loại ký sinh trùng hiện có,” Wilder cho biết. “Công trình này mở ra một kỷ nguyên hoàn toàn mới cho vắc-xin sốt rét – điều mà trước đây là bất khả thi nếu thiếu đi những dữ liệu quan trọng này.”
OHSU giải thích rằng muỗi là vật chủ trung gian truyền loại ký sinh trùng gây bệnh sốt rét, căn bệnh ảnh hưởng đến hàng trăm triệu người mỗi năm.
Theo trường đại học nghiên cứu này, sốt rét là nguyên nhân đơn lẻ lớn nhất gây tử vong ở trẻ em trên toàn thế giới, cướp đi sinh mạng của số lượng trẻ em tương đương với tổng số trẻ dưới 5 tuổi đang sinh sống tại hai bang Oregon và Washington cộng lại mỗi năm.
Theo thông tin từ trường đại học, Wilder và OHSU đang nỗ lực trên nhiều phương diện nhằm loại bỏ bệnh sốt rét. Wilder đã nhận được khoản tài trợ trị giá 2,4 triệu USD từ Quỹ Gates vào năm 2025 để đánh giá các ứng viên vắc-xin và kháng thể đơn dòng nhằm bảo vệ cơ thể trước sự lây nhiễm của ký sinh trùng *Plasmodium falciparum* – loại ký sinh trùng gây sốt rét phổ biến nhất ở người tại châu Phi.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết sốt rét là căn bệnh nguy hiểm đến tính mạng, lây truyền từ muỗi sang người, đồng thời nhấn mạnh rằng bệnh này có thể phòng ngừa và điều trị được.
Theo WHO, các triệu chứng của bệnh bao gồm sốt, ớn lạnh và đau đầu; các triệu chứng nghiêm trọng hơn có thể bao gồm mệt mỏi, lú lẫn, co giật và khó thở.
Theo WHO, ước tính có khoảng 282 triệu ca mắc sốt rét trên toàn thế giới vào năm 2024 và 610.000 ca tử vong do căn bệnh này tại 80 quốc gia.
____________________________________________________
Comments
Post a Comment