Nga đã đọc sai chính sách "Nước Mỹ trên hết" của Tổng thống Donald Trump.

 Trong nhiều năm, giới lãnh đạo Nga tin rằng thế giới đang tiến vào một trật tự quốc tế mới. Theo cách nhìn của Moscow, Hoa Kỳ rồi sẽ giảm bớt sự can dự tại hải ngoại, Trung Cộng tiếp tục vươn lên, còn Nga từng bước khôi phục ảnh hưởng trên phần lãnh thổ thuộc Liên Bang Xô Viết cũ.

.


.

Nhiều biến chuyển quốc tế dường như đã củng cố niềm tin ấy. Hoa Kỳ tỏ ra mệt mỏi sau những cuộc chiến kéo dài tại Trung Đông. Trung Cộng ngày càng mở rộng sức mạnh kinh tế, quân sự và ngoại giao. Trong khi đó, Nga sử dụng năng lượng, quân lực và ảnh hưởng chính trị để tái lập vị thế của một đại cường.
Tuy nhiên, chiến dịch quân sự của Hoa Kỳ và Do Thái nhằm vào Iran đã khiến điện Kremlin phải xét lại toàn bộ sự tính toán của mình. Moscow nhận ra rằng họ đã hiểu sai chính sách “Nước Mỹ Trên Hết” của Tổng thống Donald Trump.
“Nước Mỹ Trên Hết” không có nghĩa Hoa Kỳ sẽ tự cô lập, rút khỏi thế giới hoặc từ bỏ việc sử dụng sức mạnh. Trái lại, chính sách ấy cho phép Washington sử dụng quân lực, cấm vận, thuế quan, áp lực tài chánh và ngoại giao cưỡng chế một cách chọn lọc để bảo vệ quyền lợi quốc gia.
Sự tỉnh ngộ này đến với Nga sau nhiều sai lầm chiến lược nghiêm trọng.
Sai lầm thứ nhất là cuộc xâm lăng Ukraine. Moscow đã dự liệu một chiến thắng mau chóng, với mục tiêu thay thế chính quyền tại Kyiv bằng một chính phủ thân Nga. Nhưng cuộc chiến không kết thúc trong vài ngày hoặc vài tuần như dự tính. Nó trở thành một cuộc chiến tiêu hao kéo dài, gây tổn thất rất lớn về nhân mạng, ngân sách, võ khí, kỹ nghệ quốc phòng và uy tín quốc tế.
Sai lầm thứ hai là đánh giá quá thấp phản ứng của Tây phương. Sau khi Nga sáp nhập Crimea năm 2014, các biện pháp chế tài tuy đáng kể nhưng vẫn còn nằm trong khả năng chịu đựng của Moscow. Sau cuộc xâm lăng toàn diện Ukraine, mức độ trừng phạt hoàn toàn khác.
Tây phương phong tỏa hàng trăm tỷ Mỹ kim tài sản của Nga, giảm nhập cảng năng lượng, hạn chế kỹ thuật, cắt đứt nhiều liên hệ kinh tế và cung cấp viện trợ quân sự quy mô lớn cho Ukraine. Các biện pháp cấm vận không còn được xem đơn thuần là sức ép kinh tế, mà ngày càng trở thành một hình thức chiến tranh tài chánh.
Sai lầm thứ ba của Moscow là đặt quá nhiều kỳ vọng vào sự trở lại của Tổng thống Donald Trump. Điện Kremlin có thể đã tin rằng ông Trump sẽ cải thiện quan hệ với Nga, giảm sự hiện diện quân sự của Hoa Kỳ tại Âu Châu và chuyển trọng tâm chiến lược về Tây Bán Cầu.
Nga cũng kỳ vọng vấn đề Ukraine sẽ trở nên kém quan trọng trong chánh sách ngoại giao của Washington. Nhưng thực tế không diễn ra theo hướng ấy. Moscow nay phải đối diện với một Hoa Kỳ cứng rắn hơn, sẵn sàng theo đuổi quyền lợi bằng sức ép quân sự, kinh tế và chính trị.
Tổng thống Trump có thể giảm sự nhấn mạnh vào việc truyền bá dân chủ ra nước ngoài, nhưng điều đó không có nghĩa ông chấp nhận vùng ảnh hưởng của Nga. Một nhận xét đáng chú ý cho rằng ông Trump tôn trọng vùng ảnh hưởng, nhưng trước hết là vùng ảnh hưởng của Hoa Kỳ.
Điều này phản ảnh một nguyên tắc căn bản của chính trị cường quốc: không một quốc gia nào tự nhiên được quyền thống trị các nước lân bang chỉ vì có ưu thế địa lý hoặc quân sự. Washington có thể thương thuyết với Moscow, nhưng không dễ dàng công nhận cho Nga quyền quyết định số phận của Ukraine hay các quốc gia Đông Âu.
Nga cũng ngày càng lo ngại trước sự thay đổi trong cách Hoa Kỳ sử dụng cấm vận. Trước kia, chế tài thường được xem là một phương tiện gây áp lực nhằm đưa đối phương trở lại bàn thương thuyết. Ngày nay, nó có thể được sử dụng như một võ khí chiến lược nhằm làm suy yếu lâu dài khả năng sản xuất, tài trợ chiến tranh và phát triển kỹ thuật của đối phương.
Áp lực quân sự đồng thời gia tăng. Ukraine đã mở rộng những cuộc tấn công tầm xa vào sâu bên trong lãnh thổ Nga. Các nhà máy lọc dầu, cơ sở quân sự, xưởng chế tạo võ khí và hệ thống hạ tầng trọng yếu của Nga trở thành mục tiêu của phi cơ không người lái và hỏa tiễn Ukraine.
Sự hỗ trợ tình báo của Tây phương giúp Kyiv nâng cao khả năng xác định mục tiêu và tổ chức các cuộc tấn công chính xác hơn. Ngay cả Moscow cũng phải đối diện với những đợt không kích lớn hơn. Điều này khiến người dân Nga cảm nhận rằng cuộc chiến không còn nằm xa ngoài biên giới, mà đang dần tiến gần đến trung tâm quyền lực của quốc gia.
Những biến chuyển ấy buộc Nga phải xét lại ý nghĩa thực sự của một thế giới đa cực. Trong nhiều năm, Moscow cho rằng đa cực chỉ đơn giản là sự xuất hiện của nhiều cường quốc, thay vì một siêu cường duy nhất thống trị thế giới.
Nhưng sự hiện diện của nhiều cường quốc chưa đủ để tạo nên một trật tự đa cực bền vững. Một quốc gia chỉ có thể được xem là một trung tâm quyền lực độc lập khi có khả năng chống chịu sức ép chính trị, kinh tế, quân sự, kỹ thuật và ngoại giao từ Hoa Kỳ trong một thời gian dài.
Bởi vậy, ưu tiên của Nga đang thay đổi. Thay vì chỉ chú trọng mở rộng vùng ảnh hưởng, Moscow phải xây dựng một cấu trúc an ninh đủ mạnh để tồn tại trước sức ép lâu dài của Washington và các đồng minh.
Nga cũng đã nhận ra một nhược điểm nghiêm trọng: họ có nhiều đối tác kinh tế, nhưng lại thiếu những đồng minh quân sự thực sự.
Trung Cộng, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ đã giúp Nga giảm bớt hậu quả của cấm vận bằng cách tiếp tục mua năng lượng, duy trì thương mại hoặc đóng vai trò trung gian. Tuy nhiên, những quốc gia ấy không trở thành đồng minh quân sự sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ Nga.
Ngoại trừ Bắc Hàn, rất ít quốc gia muốn cung cấp sự hỗ trợ an ninh trực tiếp cho Moscow. Ngay cả những tổ chức hoặc liên minh do Nga lãnh đạo cũng thường lệ thuộc vào Nga nhiều hơn là Nga có thể trông cậy vào họ.
Điều đó đặt điện Kremlin trước một thực tế khó khăn. Khi không có một liên minh quân sự hùng mạnh, Nga phải tiếp tục dựa phần lớn vào kho võ khí nguyên tử để duy trì khả năng răn đe, đồng thời cố gắng củng cố quan hệ với các quốc gia trên toàn cõi Âu-Á.
Tuy nhiên, võ khí nguyên tử chỉ có thể ngăn chặn một cuộc chiến tranh toàn diện. Nó không thể giải quyết mọi hình thức xung đột dưới ngưỡng chiến tranh nguyên tử, chẳng hạn cấm vận, phong tỏa tài sản, chiến tranh kỹ thuật, tấn công mạng, chiến tranh ủy nhiệm hoặc các cuộc không kích giới hạn.
Nga chưa từ bỏ mục tiêu xây dựng một thế giới đa cực. Nhưng sau những biến chuyển gần đây, Moscow không còn tin rằng chỉ cần thương thuyết với Washington là có thể đạt được mục tiêu ấy.
Nga nay hiểu rằng trước khi đòi hỏi Hoa Kỳ công nhận mình là một cực quyền lực, Moscow phải chứng minh được khả năng tồn tại trước áp lực lâu dài của Hoa Kỳ. Điều đó đòi hỏi một nền kinh tế có sức đề kháng, một kỹ nghệ quốc phòng tự chủ, một hệ thống tài chánh ít lệ thuộc Tây phương và một liên minh an ninh đáng tin cậy.
Bài học lớn nhất dành cho Nga là không nên nhầm lẫn sự chọn lọc trong can thiệp với chủ nghĩa cô lập. Tổng thống Trump có thể không muốn Hoa Kỳ gánh vác mọi cuộc chiến, tài trợ mọi đồng minh hoặc duy trì mọi cam kết quốc tế. Nhưng khi quyền lợi cốt lõi của Hoa Kỳ bị đe dọa, ông vẫn sẵn sàng sử dụng sức mạnh.
Chính sách “Nước Mỹ Trên Hết” không làm Hoa Kỳ rời bỏ vị thế đại cường. Nó chỉ thay đổi cách Hoa Kỳ sử dụng quyền lực: ít lý tưởng hơn, có điều kiện hơn, trực tiếp hơn và đặt quyền lợi quốc gia lên trên những khẩu hiệu toàn cầu.
Moscow đã từng tin rằng một nước Mỹ giảm can dự sẽ mở đường cho Nga phục hồi vùng ảnh hưởng. Nhưng điều Nga đang đối diện lại là một Hoa Kỳ vẫn có khả năng phối hợp quân lực, cấm vận, thuế quan, sức mạnh tài chánh, sự đe dọa và ngoại giao để bảo vệ vị trí của mình trong trật tự thế giới.
Nga vẫn có thể tiếp tục theo đuổi một trật tự đa cực. Tuy nhiên, đa cực không thể được xây dựng chỉ bằng diễn văn, hội nghị hoặc những thỏa thuận thương mại. Nó phải được chống đỡ bởi sức mạnh kinh tế, kỹ thuật, quân sự, thể chế và liên minh.
Nói cách khác, Nga không thất bại vì thế giới đa cực là điều không thể xảy ra. Nga gặp khó khăn vì đã đánh giá thấp sức mạnh còn lại của Hoa Kỳ, đánh giá quá cao khả năng của chính mình và hiểu sai bản chất chính sách “Nước Mỹ Trên Hết” của Tổng thống Donald Trump.
Đối với điện Kremlin, đây không chỉ là một sự điều chỉnh chiến lược. Đây là sự thức tỉnh trước một thực tế địa chính trị: Hoa Kỳ có thể không còn muốn cai quản toàn thế giới, nhưng vẫn chưa hề từ bỏ quyền lực bảo vệ vị thế toàn cầu của mình.
.
Theo Newsmax
__________________________________________________________________
.

Comments

Post a Comment