Phán quyết của tòa án Mỹ: Người nhập cư bị giam hơn 90 ngày có quyền được điều trần bảo lãnh.
Tòa phúc thẩm liên bang Mỹ ngày 2/7 phán quyết rằng với những người nhập cư không có giấy tờ đã sinh sống tại Mỹ nhiều năm và đang chờ thủ tục trục xuất, nếu bị giam giữ quá 90 ngày, chính phủ liên bang bắt buộc phải tổ chức phiên điều trần xem xét bảo lãnh (bond hearing) để họ có cơ hội đề nghị thẩm phán di trú cho tại ngoại.
.
Theo phán quyết này, việc chính phủ tiếp tục giam giữ dài ngày mà không cho tiếp cận cơ chế bảo lãnh bị xem là vi phạm nguyên tắc “trình tự pháp lý đúng đắn” (due process) được Tu chính án thứ Năm Hiến pháp Mỹ bảo vệ. Quyết định dự kiến sẽ ảnh hưởng tới hàng nghìn người đang bị cơ quan di trú giam giữ tại các bang thuộc vùng quyền tài phán của Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 5, bao gồm Texas và Louisiana.
Tòa án: Quyền được bảo đảm thủ tục thuộc về mọi người trên lãnh thổ Mỹ
Trong quyết định 2–1 đưa ra tại New Orleans (liên kết), một hội đồng của Tòa Phúc thẩm Khu vực 5 kết luận chính quyền Trump không thể tiếp tục giam giữ những người đang chờ thủ tục trục xuất quá 90 ngày mà không cho họ cơ hội dự phiên điều trần bảo lãnh trước thẩm phán di trú. Vụ kiện bắt nguồn từ ba trường hợp gộp lại, liên quan đến hai công dân Mexico và một công dân Honduras, đều sống ở Mỹ trên 10 năm, không có tiền án và bị ICE bắt giữ sau một lần bị chặn kiểm tra giao thông, rồi bị áp dụng chế độ giam giữ bắt buộc, không được xin bảo lãnh.
Dựa trên án lệ của Tối cao Pháp viện, tòa nhấn mạnh rằng bất kỳ ai đang hiện diện trên lãnh thổ Mỹ, bất kể tình trạng nhập cư, đều được hưởng sự bảo vệ của nguyên tắc “trình tự pháp lý đúng đắn”. Các thẩm phán thừa nhận chính phủ có thể áp dụng giam giữ bắt buộc trong giai đoạn đầu của thủ tục trục xuất, nhưng nếu thời gian giam giữ kéo dài, nhà chức trách phải tổ chức phiên điều trần để thẩm phán di trú đánh giá liệu người bị giam có gây nguy hiểm hay có nguy cơ bỏ trốn hay không, chứ không thể chỉ dựa vào tình trạng nhập cư bất hợp pháp để giam giữ vô thời hạn.
Tòa cũng nhấn mạnh phán quyết này không can thiệp vào bản thân thủ tục trục xuất, mà chỉ yêu cầu bổ sung bảo đảm tố tụng tối thiểu trong trường hợp giam giữ lâu dài.
Thẩm phán Cory Wilson, người do ông Trump bổ nhiệm, có ý kiến bất đồng, cho rằng luật đã quy định rõ những người “chưa được cho nhập cảnh” phải giam giữ bắt buộc, và tòa không nên tự đặt ra mốc 90 ngày.
Phản ứng của các bên và thế bế tắc pháp lý
Luật sư Rebecca Cassler thuộc “Hội đồng di trú Mỹ” (American Immigration Council), đại diện phía người bị giam, cho rằng tòa đã khẳng định một nguyên tắc cốt lõi của “trình tự pháp lý đúng đắn”: chính phủ không thể tiếp tục giam giữ những người này mà không cho họ cơ hội xin bảo lãnh. Bộ An ninh Nội địa (DHS) tuyên bố không đồng ý với phán quyết và vẫn tin tưởng vào cơ sở pháp lý của chính sách giam giữ bắt buộc. Cơ quan này lưu ý rằng tuần trước chính quyền Trump đã đề nghị Tối cao Pháp viện thụ lý một vụ kiện khác liên quan tới cùng vấn đề pháp lý, nhằm xin phán quyết cuối cùng thống nhất cách diễn giải luật.
Theo Đạo luật Di trú và Quốc tịch, những người được xem là “đang xin nhập cảnh” (applicants for admission) – bao gồm người bị chặn tại biên giới hoặc theo luật chưa được xem là đã chính thức nhập cảnh – về nguyên tắc bị giam giữ bắt buộc trong thời gian diễn ra thủ tục trục xuất và không được yêu cầu phiên điều trần bảo lãnh. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, DHS đã điều chỉnh chính sách thực thi, mở rộng khái niệm này tới cả những người đã sống lâu năm tại Mỹ nhưng chưa từng được cấp phép nhập cảnh, từ đó áp dụng chế độ giam giữ bắt buộc đối với họ.
Ủy ban Kháng cáo Di trú (Board of Immigration Appeals – BIA), cơ quan trực thuộc Bộ Tư pháp Mỹ, đã chấp nhận cách diễn giải pháp luật này vào tháng 9 năm ngoái. Kể từ đó, các thẩm phán di trú trên khắp nước Mỹ bắt đầu căn cứ vào đó để ban hành lệnh giam giữ bắt buộc.
Năm 2025, Ủy ban Kháng cáo Di trú (BIA) đã ra một loạt quyết định án lệ thu hẹp mạnh phạm vi đủ điều kiện xin bảo lãnh, trong đó có phán quyết cho rằng những người từng nhập cảnh bất hợp pháp và chưa từng được hợp thức hóa địa vị không được xin bảo lãnh trước thẩm phán di trú, bất kể đã sống ở Mỹ bao lâu. Sự thay đổi này dẫn tới tình trạng nhiều người chỉ còn con đường nộp đơn lên tòa liên bang nếu muốn tranh đấu cho việc được thả.
Hiện nay, nhiều Tòa Phúc thẩm Liên bang theo khu vực (Federal Circuit Courts of Appeals) của Mỹ vẫn có quan điểm khác nhau về cách diễn giải luật này. Vì vậy, chính quyền Trump đã đề nghị Tối cao Pháp viện xem xét vụ việc nhằm thống nhất tiêu chuẩn áp dụng pháp luật trên toàn quốc.
Theo Epoch Times
.
____________________________________________________________
.
.
Comments
Post a Comment